Denkleştirme ya da Yoğunlaştırılmış İş Haftası Kavram

VİVAYONETİM · Ara 24, 2023, 12:26 ÖÖ

Denkleştirme ya da Yoğunlaştırılmış İş Haftası Kavramı Nedir?

4857 sayılı İş Kanunu'nun 63. maddesi, "denkleştirme" adı verilen esnek çalışma sistemine izin verir. Bu sisteme göre haftalık çalışma süresi 45 saat olmak kaydıyla, bazı günlerde çalışma süresi artırılabilir, bazı günlerde ise azaltılabilir. Böylece işçinin toplam haftalık çalışma süresi değişmez; ancak günlük dağılım farklı olabilir.

Bu uygulama apartman görevlileri (kapıcılar) için de geçerlidir.

---

1. DENKLEŞTİRME SİSTEMİNİN TANIMI

Denkleştirme, işçinin çalışma sürelerinin 2 ayı aşmamak üzere (toplu sözleşme varsa 4 aya kadar) belirli bir dönem içinde dengelenmesini ifade eder.

Buna göre:

• Haftalık çalışma süresi: 45 saat (değişmez)
• Bazı günlerde daha fazla çalışma yapılabilir
• Bazı günler daha kısa veya hiç çalışma olmayabilir
• Dönem sonunda toplam çalışma 45 saat × hafta sayısına eşit olmalıdır

Bu sisteme aynı zamanda "yoğunlaştırılmış iş haftası" da denir.

---

2. DENKLEŞTİRME NEDEN UYGULANIR?

Bina yönetimlerinde özellikle kapıcılarda şu sebeplerle uygulanabilir:

• Çöp toplama günleri daha yoğun iş olması
• Aylık temizlik günlerinde çalışma süresinin artması
• Bahçe ve dış alan işlerinin yoğun olduğu dönemlerde ek yük
• Hafta içi yoğun, hafta sonu sakin çalışma ihtiyacı
• Tamir – bakım günlerinde uzun mesai ihtiyacı

Bu sistem doğru uygulandığında fazla mesai maliyetlerini azaltır.

---

3. DENKLEŞTİRME UYGULAMASI İÇİN YASAL ŞARTLAR

Denkleştirme sistemi kafaya göre uygulanamaz. Yasaya göre:

1) İşçinin yazılı onayı alınmalıdır.
2) Çalışma düzeni önceden belirlenmeli ve işçiye bildirilmelidir.
3) Günlük çalışma süresi 11 saati aşamaz.
4) Hafta tatili (Pazar) yine verilmelidir.
5) Denkleştirme dönemi en fazla 2 ay (toplu sözleşme ile 4 ay) olabilir.

ÖNEMLİ:
Yazılı onay olmadan yapılan her düzenleme mahkemece geçersiz sayılır.

---

4. DENKLEŞTİRME ÖRNEĞİ (KAPICI İÇİN)

Hafta toplamı: 45 saat

Aşağıdaki program *yasal ve geçerli* bir denkleştirme örneğidir:

• Pazartesi → 10 saat
• Salı → 10 saat
• Çarşamba → 8 saat
• Perşembe → 9 saat
• Cuma → 8 saat
• Cumartesi → 0–3 saat (işe göre)
• Pazar → Hafta tatili (kesintisiz 24 saat)

Bu sistemde haftalık 45 saat korunur.

---

5. DENKLEŞTİRMEDE FAZLA MESAİ NASIL HESAPLANIR?

Bu noktası en çok yanlış yapılan konudur.

Denkleştirme döneminde haftalık 45 saat aşılmadıkça fazla mesai oluşmaz.

Yani bir hafta içinde:

• Pazartesi 11 saat
• Salı 11 saat
• Çarşamba 0 saat

gibi dağılım yapılabilir.

Ancak günlük çalışma 11 saati aşarsa → bu aşan kısım fazla mesai sayılır.

---

6. HANGİ İŞLER DENKLEŞTİRMEYE DAHİLDİR?

Kapıcının fiilen yaptığı tüm işler çalışma süresine dahildir:

• Temizlik
• Çöp toplama
• Bahçe bakımı
• Ortak alan düzeni
• Küçük tamir ve bakım
• Posta–kargo işleri
• Yönetim talimatları

Konutta oturması veya beklemesi çalışma süresi sayılmaz.

---

7. DENKLEŞTİRME NEYİ DEĞİŞTİRMEZ?

Denkleştirme uygulansa bile:

• Hafta tatili (Pazar) verilir
• Ulusal bayram ve genel tatil günleri yine çifte ücretlidir
• Dini bayram çalışmaları yine %100 zamlıdır
• Yıllık izin hakları değişmez
• Fazla mesai onayı gereklidir
• Gece çalışması 7,5 saati geçemez

Yani yalnızca saatlerin haftaya yayılmasını sağlar, işçi haklarını ortadan kaldırmaz.

---

8. YARGITAY'IN DENKLEŞTİRME KONUSUNDAKİ KARARLARI

Yargıtay çok net olarak şunları söyler:

1) Kapıcının binada sürekli bulunması çalışma süresi değildir.
2) Denkleştirme ancak yazılı onay varsa geçerlidir.
3) 11 saati aşan günlük çalışmalar her durumda fazla mesai olur.
4) Hafta tatili hiçbir şekilde kaldırılmaz.

Yanlış uygulanan denkleştirme → 5 yıllık geriye dönük fazla mesai davası riskidir.

---

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Soru 1: Kapıcı 3 gün yoğun çalışıp 3 gün dinlenebilir mi?
Cevap: Evet, haftalık toplam 45 saati geçmediği sürece mümkündür.

Soru 2: Denkleştirme yapınca fazla mesai ödemeye gerek kalmıyor mu?
Cevap: 45 saat aşılmadığı sürece ödenmez; fakat günlük 11 saat aşılırsa yine fazla mesai doğar.

Soru 3: Denkleştirme için sözleşmede yazması yeterli mi?
Cevap: Hayır. İşçiden ayrıca yazılı onay alınmalıdır.

Soru 4: Kapıcı gece çalışıyorsa denkleştirme yapılır mı?
Cevap: Yapılabilir; ancak gece çalışması 7,5 saati aşarsa kanuna aykırıdır.

Soru 5: Denkleştirme nedeniyle kapıcı işe gelmediği günlerde ücret kesilir mi?
Cevap: Hayır. Denkleştirme ücret düşürmez, saat dengesini sağlar.

YONETICIM.ORG

Denkleştirme ya da Yoğunlaştırılmış İş Haftası Kavram

VİVAYONETİM

Yoneticim.org Apartman Site Yönetimi Bilgi Paylaşım Platformu

Yönetim Rehberleri

Viva Yönetim Kurumsal

İletişim